yabani meyveler ya da dağ/orman meyveleri

dağda-bayırda-ormanda gezerken karşılaştığım yabani meyvelerin, hazır fotoğraflarını çekerken ve yenebilenlerin de tadına bakarken; neden derli toplu bir not almıyorum ki diye sordum kendime bir doğa yürüyüşünde, ansızın.. aslında çok da ansızın sayılmaz zira o yürüyüşte sık rastladığımız bir meyvenin, yenip yenmeyeceği tartışması çıkmıştı grupta ki bu tartışma bende bu fikrin oluşmasına neden olmuştu.. çünkü ben, yabani meyvelerin hangisi yenir/yenmez; ne işe yarar; nasıl yenir gibi bilgileri zor aklımda tutardım, dolayısıyla tek başımayken risk almaz, hiçbirine dokunmazdım. tıssıısıs. kendi notumu almam en iyisi yani, özetle.

o ansızın gelen fikir itibariyle çektiğim fotoğraflarla başladım not almaya.
yeni meyveler tanıdıkça, fotoğrafladıkça ekleyeceğim.
fotoğrafların flickr sayfasına da aynı bilgileri ekliyorum.
(daha büyük versiyonları için fotoğraflara tıklayın; gittiğiniz sayfada, fotoğrafa bir daha tıklayın.)

kuşburnu:

kuşburnu

gülelması veya itburnu olarak da bilinir.
yenir. tadı ekşidir. olgunlaştığında, fotoğraftakilerden daha koyu kırmızı / koyu bordo renge bürünür ve yumuşar.

latince: rosa canina
ingilizce: dog-rose

vikipedi
wikipedia
kaynak kitap: türkiye’nin ağaçları ve çalıları

kocayemiş:

kocayemiş
kocayemiş

ayıyemişi veya ‘çilek ağacı‘ olarak da bilinir.
yenir. olgunken tatlıdır, yeşilken de yenir ama biraz ekşidir. fotoğraflarda sırasıyla, yeşilden-kırmızıya olgunlaşma aşamaları görülüyor.

latince: arbutus unedo
ingilizce: strawberry tree

vikipedi
wikipedia
kaynak kitap: türkiye’nin ağaçları ve çalıları

muşmula:

muşmula

döngel veya beşbıyık olarak da bilinir.
yenir. tadı buruktur. fotoğraftakilerden koyu renkli olanlar olgunlaşanlardır. olgunlaştığında yumuşar.

latince: mespilus germanica
ingilizce: medlar or common medlar

vikipedi
wikipedia
kaynak kitap: türkiye’nin ağaçları ve çalıları

akçaağaç yapraklı üvez:

akçaağaç yapraklı üvez

ilk kez gördüğüm bir orman meyvesi. aslında meyvesi değil ağacıymış önemli olan. kahverengi meyvesinin (fotoğraftaki gibi) ise yenebildiği yazılmış kimi yerlerde.

latince: sorbus torminalis
ingilizce: wild service tree

vikipedi
wikipedia

akdeniz saparnası:

akdeniz saparnası

gıcır dikeni‘ olarak da bilinir.
olgunlaştıkça meyveleri yeşilden kırmızıya döner. fotoğrafta başlangıç ve olgun hâlleri bir arada.
meyvelerinin yenip yenmediğini bilmiyorum ancak bazı saparna türlerinin kökleri ve taze sürgünlerinden yemek ve çay yapıldığı bilgisine rastladım çeşitli yerlerde. saparna bitkisinin türleri çokmuş; yemeği/çayı yapılan saparna ile bu saparna aynı mıdır değil midir, emin olamadım.
(türü yanlış tespit etmiş de olabilirim, anadolu saparnası (smilax excelsa) da olabilir fotoğraftakiler)

latince: smilax aspera (or excelsa?)
ingilizce: rough bindweed, prickly ivy

vikipedi
ağaçlar.net
wikipedia

böğürtlen:

böğürtlen

yenir.
bitkisi çalı tipindedir, yerde sürünür, geniş alana yayılır.
meyvesi olgunlaştıkça rengi koyulaşır; yeşilden siyaha yakın bir renge bürünür, en olgun hâli siyaha yakın olan rengidir.
dağda, ormanda doğal olarak yetişenlerin meyvesi küçük (5-15mm çapında) ve bitkisi dikenlidir. kültürü yapılan yani özel olarak yetiştirilenlerin dikensiz olanları da vardır, ayrıca meyvesi daha da büyüyebilmektedir.

latince: rubus spp.
ingilizce. blackberry

vikipedi
wikipedia
kaynak kitap: türkiye’nin ağaçları ve çalıları

kızılcık:

sarı çiçekli kızılcık

‘sarı çiçekli kızılcık’ olarak da geçer bazı kaynaklarda.
yenir.
bitkisi çalı veya ağaç şeklindedir. fotoğraflar bir kızılcık ağacına aittir.
meyvesi olgunlaştıkça rengi yeşilden kırmızıya döner. koyu kırmızı renge büründüğünde, en olgunlaşmış hâlinde demektir.
meyvesi ekşidir. taze olarak tüketilmesinin yanında suyu da çıkarılır; reçeli, pestili, tarhanası ve dondurması da yapılır.

latince: cornus mas
ingilizce: cranberry, cornelian cherry

vikipedi
wikipedia
kaynak kitap: türkiye’nin ağaçları ve çalıları

alıç:

alıç
alıç

anadolu alıcı‘, ‘yemişen‘ olarak da bilinir.
yenir.
bitkisi ağaç şeklindedir.
meyveleri sarı, turuncu ve kırmızı renktedir. bu albümdeki alıç fotoğraflarında kırmızı olanlar en olgunları ancak sarıyken de yenebilir. ekşimsi tatlı bir lezzeti var. olgunlaştıkça ekşiliği azalır.

latince: crataegus orientalis
ingilizce: haw, thorn apple, hawthorn

ağaçlar.net
vikipedi (adi alıç)
wikipedia
kaynak kitap: türkiye’nin ağaçları ve çalıları

güzelavrat otu:

güzelavrat otu

yenmez.
boru otu’, ‘ayı çileği’, ‘ayı liforu’, ‘ayı ligarbası’, ‘deli otu’, ‘ipkeseği’, ‘kurt böğürtleni’, ‘yidin’, ‘yiğdin otu’, ‘yabani tütün’ olarak da bilinir.
otsu bir bitkidir.
çiçekleri, boru/çan şeklindedir.
meyveleri olgunlaştıkça yeşilden parlak siyaha dönüşen ve yaklaşık olarak 1cm çapında, kiraz tanesi biçiminde yemişlerdir. fotoğraftaki meyveler en olgun dönemindedir. hayvanlar tarafından tüketilen meyveleri insanlar için oldukça zehirlidir.
bitkinin tamamı -insanlara zarar verebilecek ölçüde- zehirlidir.

latince: atropa belladonna
ingilizce: belladonna, deadly nightshade

ağaçlar.net
vikipedi
wikipedia
kampagidelimmibaba.com

büyük yapraklı dikenli mersin:

büyük yapraklı dikenli mersin

yenip yenmediğine dair net bir bilgiye ulaşamadım.
‘at dili’, ‘dere kirazı’, ‘tavşan kirazı’, ‘yalova mercanı’, ‘gelin küpesi’ isimleriyle de bilinir.
bitkisi her zaman yeşil bir çalıdır.
meyvesi 1-1,5 cm boyunda olabilir ve kışın da kırmızıdır.

bu bitkinin kardeş türü sayılabilecek -bundan bir sonra bahsettiğim- ‘ruscus aculeatus’ ise kaynak kitapta ‘küçük yapraklı dikenli mersin’ olarak geçer; onun meyvesi de benzerdir ancak fotoğraftaki gibi küçük ve büyük iki yaprak arasına gizlenmez, küçük bir yapraktan aşağı sarkar.

latince: ruscus hypoglossum
ingilizce: mouse thorn, spineless butcher’s broom, horse tongue lily

wikipedia (ruscus hypoglossum)
wikipedia (ruscus aculeatus)
vikipedi (ruscus aculeatus)
ağaçlar.net (ruscus aculeatus & hypoglossum)
kaynak kitap: türkiye’nin ağaçları ve çalıları

küçük yapraklı dikenli mersin:

küçük yapraklı dikenli mersin

yenip yenmediğine dair net bir bilgiye ulaşamadım.
‘dere kirazı’, ‘tavşan kirazı’, ‘yalova mercanı’, ‘gelin küpesi’, ‘devedikeni’, ‘tavşanmemesi’, ‘yandakdikeni’, ‘sidikkesen’, ‘çıtırotu’, ‘temren’, ‘bürtü’, ‘tavşantopuğu’ isimleriyle de bilinir.
bitkisi her zaman yeşil bir çalıdır.
kırmızı meyvesi 8-10 mm çapındadır.
meyveli dallarından yapılan demetlerle ‘kokina’ adlı yılbaşı süsleri hazırlanır.

bu bitkinin kardeş türü sayılabilecek -bundan bir önce bahsettiğim- ‘ruscus hypoglossum’ ise kaynak kitapta ‘büyük yapraklı dikenli mersin’ olarak geçer; onun meyvesi de benzerdir ancak fotoğraftaki gibi küçük bir yaprağa tutunmaz, küçük ve büyük 2 yaprak arasına gizlenir.

latince: ruscus aculeatus
ingilizce: butcher’s broom, box-holly, rusco, kneeholm, sweet broom

wikipedia (ruscus aculeatus)
vikipedi (ruscus aculeatus)
wikipedia (ruscus hypoglossum)
ağaçlar.net (ruscus aculeatus & hypoglossum)
kaynak kitap: türkiye’nin ağaçları ve çalıları

kamaniça:

kamaniça
kamaniça
kamaniça

yenmez.
şaşırtıcı bir şekilde, diğer orman meyvelerinde olduğu gibi binbir farklı yöresel adı yokmuş bu meyvenin dilimizde; sadece ‘kamaniça‘ olarak yer alıyor türkçe kaynaklarda. kimi yerlerde ‘sarı kantaron‘ ile karıştırılmış ancak akraba olsalar da aynı şey olmadıkları anlaşılıyor.
bitkisi çalı biçimindedir.
meyvesi 7-10 mm boyutlarındadır. olgunlaştıkça rengi beyazdan/yeşilden kırmızıya, en sonunda da siyaha döner ve fotoğraflarda görülebileceği üzere buruşmaya başlar.
wikipedia’ya göre bitkinin tüm kısımları, özellikle de meyvesi, insanları zehirleyebilecek niteliktedir.

latince: hypericum androsaemum
ingilizce: tutsan, sweet-amber, shrubby st. john’s wort

wikipedia (hypericum androsaemum)
gezenadam.com (hypericum androsaemum)
kocaelibitkileri.com (hypericum androsaemum)
wikipedia (hypericum perforatum – sarı kantaron)
vikipedi (hypericum perforatum – sarı kantaron)

3 comments

Yorumlar